«شهروند» در گفت‌وگو با رئیس انجمن کوچولوهای ایران از رنج‌های اجتماعی افراد درگیر یک مشکل مادرزادی گزارش می‌دهد

کوتاه‌قامتان بلند همت

سفره‌خانه‌ای که چند کوتاه‌قامت را به کار گرفته، فعالیت تجاری و شخصی دارد، مسئولان رستوران بکارگیری نادرستی از این افراد کرده‌اند هرجایی که با بکارگیری کوتاه‌قامتان دنبال تجارت باشد، تخلف کرده است کوتاه‌قامتی که به دلیل مشکلاتش، دو سه‌بار خودکشی کرده، حالا با تلاش‌های انجمن، تبدیل به کارآفرین برتر در میان گروه خودش شده است درخواست ما توزیع عادلانه حقوق شهروندی است، ما باید از حقوق مساوی با بلندقامتان برخوردار شویم

«به‌نام آفریننده انسان که اشرف مخلوقات است و به نام خالقی که به این خلقت افتخار دارد و…» همه کارهایش را با این جمله‌ها شروع می‌کند و حالا که مادر ۵٠٠نفر است، این جملات را شعار خود کرده است. متولد ١٣٣٧ است و از همان بدو تولد مشخص شد که او هم در گروه کوتاه‌قامتان قرار دارد و در همه این سال‌ها همیشه مشکلات بخشی از زندگی او بوده‌اند؛ مشکلات و محدودیت‌هایی که تک‌تک آنها را به خاطر دارد و با یادآوری آنها دوباره می‌رنجد: «من عاشق پرستاری بودم، با قبول‌شدن در امتحانات و مصاحبه‌ها به دلیل کوتاه‌قامتی هیچ‌وقت نتوانستم پرستار شوم، اگرچه کار در هواپیمایی هم به همین سرنوشت دچار شد. همیشه دوست داشتم در هواپیمایی کار کنم نه به عنوان مهماندار بلکه به‌عنوان کارمند، اما نشد و برای همین حقوق خواندم.» محبوبه ابراهیم‌خانی کوتاه‌قامتی است که به پشتوانه تلاش‌هایش، انجمن کوچولوهای ایران (کوتاه‌قامتان بلندهمت) را راه‌اندازی کرد و حالا بعد از سال‌ها توانسته در ٧ استان نمایندگی داشته باشد و حتی به این فکر می‌کند که می‌شود در سایر کشورها هم نمایندگی داشت. حالا او کمی از آن‌چه در این سال‌ها بر او و اعضای انجمنش گذشته، می‌گوید.

قصه کوچولوهای ایران
انجمن کوچولوهای ایران اسفند ١٣٨٧ به‌عنوان سازمان مردم‌نهاد (سمن) با شعار کوتاه‌قامتان بلندهمت فعالیت خود را آغاز کرد تا بلکه بتواند با فرهنگسازی زمینه پذیرش این گروه از شهروندان را در جامعه فراهم کند؛ «ان‌جی‌او»یی‌ با انگیزه‌های اجتماعی که حالا پا را از این فراتر گذاشته و می‌خواهد برای این قشر از جامعه حقوق برابر با بلندقامتان را طلب کند، چون باور موسسان این انجمن این است که «ما انسانیم و همچون سایر انسان‌ها باید حق‌وحقوقی داشته باشیم.»
تغییر نگاه مردم، ایده اولیه تأسیس  کوچولوهای ایران بود
«خود من یکی از کوتاه‌قامتان هستم و تلاشم این است تا به افرادی مثل خودم کمک کنم، واقعیت این است که انجمن تشکیل شد تا به واسطه آن نگاه مردم تغییر کند و در راستای آن ما بتوانیم خودمان را به جامعه بقبولانیم، پروسه‌ای که در گام‌های اول نیاز داشت خود کوتاه‌قامتان به خودباوری برسند. زمانی که من جلوی آینه از خودم می‌ترسم، چطور می‌توانم از دیگران توقع پذیرش داشته باشم؟ این تشکل زمینه‌ساز ایجاد خودباوری و دادن اعتمادبه‌نفس و شناخت توانمندی‌هاست و درنهایت شناخت و رفع نیاز آنها بوده است.» نخستین‌بار این انجمن با اهداف اجتماعی کارش را شروع کرد تا کوتاه‌قامتانی را که به دلیل شکل فیزیکی‌شان به انزوا دچار شده بودند را به بطن جامعه بکشاند تا با رسیدن به خودباوری، اعتماد‌به‌نفس از دست‌رفته‌شان را به دست بیاورند. انجمن کوچولوهای ایران، کارش را در ابتدا با دونفر شروع کرد و حالا ۵٠٠ عضو دارد و ٣٠٠ کارت عضویت هم صادر کرده است. اگرچه در ٧ استان هم نمایندگی دارد؛ آذربایجان‌شرقی، همدان، خراسان‌رضوی، فارس، البرز و اصفهان. انجمن فعالیتش را از همان ابتدا در سطح ملی شروع کرد و حالا بر این باور است که می‌تواند در خارج از کشور هم نمایندگی داشته باشد: «ما در تهران هیچ چیزی نداریم، نه بودجه‌ای، نه خیّری و نه مشارکت. با وزارت کشور و استانداری‌ها هماهنگ کردیم تا بتوانیم در استان‌ها دفتر نمایندگی بزنیم؛ نمایندگی‌هایی که در راستای ارایه خدمات به کوتاه‌قامتان بتوانند از پتانسیل هر استان استفاده کنند. البته تک‌تک نمایندگی‌ها اهداف سازمان را دنبال می‌کنند و طبق اساسنامه انجمن عمل می‌کنند.»

ما هم باید از حقوق مساوی با بلندقامتان برخوردار باشیم
انجمن در ابتدا وقتی توانست کوتاه‌قامتان را از حصاری که دور خود کشیده بودند، بیرون بکشد، گام بعدی را شناسایی توانمندی‌های آنها دید و  حالا نوبت به آن رسیده تا نیازهای آنها را تشخیص دهد و برای برطرف‌کردن آنها تلاش کند: «حقوق شهروندی اولین نیاز جامعه کوتاه‌قامتان است، مثل توزیع عادلانه حقوق شهروندی. ما از حقوق مساوی با بلندقامتان باید برخوردار باشیم، چون ما هم نفس می‌کشیم و به همان میزان ما هم در این جامعه حق حیات داریم؛ چه از نظر پیداکردن شغل، چه ازدواج، چه نیازهای فردی و اجتماعی و قانونی.»
یکی از مشکلات کوتاه‌قامتان مسائل پزشکی‌ است که درطول عمرشان بیش از سایر شهروندان به آن نیاز دارند و در کنار نبود شغل برای این قشر تأمین هزینه‌های درمان هم یکی دیگر از مشکلات آنهاست: «کوتاه‌قامتی طیف وسیعی از مشکلات را دارد، برای همین ما با بنیاد بیماری‌های نادر تفاهمنامه  نوشته‌ایم تا بچه‌ها به واسطه آن از ویزیت و درمان رایگان برخوردار شوند. صفر تا ١٠٠ یک معالجه رایگان برای‌شان انجام می‌شود. بیشتر بچه‌ها نیاز به درمان دارند، چون خیلی از آنها آکندروپلازی ( تبدیل استخوان به غضروف) هستند وقتی مشکل استخوانی داشته باشید تا آخر درگیر مشکلاتی هستید.»
نخستین‌بار که انجمن شروع به فعالیت کرد اولین دستاوردش که آنها را دلگرم کرد، اشتغال ١۴ کوتاه‌قامت در مناطق مختلف شهرداری بود: «شهردار وقت قالیباف بعد از دوندگی‌های بسیار گفت به نیت ١۴معصوم، ١۴نفر از شما را در مناطق شهرداری مشغول به کار می‌کنیم، البته شغل‌هایی که خودشان می‌خواستند، نبود، حتی بازیگران و هنرمندان‌مان نقش اول، دوم، سوم نیستند. همیشه به‌عنوان یک فانتزی نقش‌آفرینی می‌کنند. همین ما را آزار می‌دهد. ما به دنبال جایگاه خودمان هستیم، چون درکشورهای دیگر این‌گونه نیست. آنها طبق قانون‌ اساسی‌شان مساوی دیده می‌شوند. شرایطی برای آنها ایجاد کرده‌اند تا معضلات آنها کمتر شود.»

ما گناهکار نیستیم
کوتاه‌قامتان بر این باورند که تفاوت‌ فیزیکی‌شان سبب شده این باور به مخاطبان و از مخاطبان به جامعه القا شود که ما مثل آنها نیستیم! نگاه‌های جامعه برای کوتاه‌قامتان به‌واقع آزاردهنده است و گاهی به آنها به چشم یک گناهکار یا سمبلی برای تنبیه نگاه می‌شود: «وقتی مادری همراه فرزندش در خیابان به کوتاه‌قامتی برمی‌خورد، با نگاهی تمسخرآمیز کودکش را متوجه او می‌کند یا به فرزندش تأکید می‌کند که اگر غذا نخوری، تو هم این‌طور می‌شوی؛ یعنی از یک کوتاه‌قامت به‌عنوان سمبل تنبیه استفاده می‌کند‌، حتی اگر خود من به سراغ یک پزشک فرهیخته کوتاه‌قامت بروم، از من فرار می‌کند. چرا؟ چون او از منِ ابراهیم‌خانی کوتاه‌قامت فرار نمی‌کند، از این‌که ما یک‌ تابلویی برای مضحکه دیگران درست نکنیم، فراری است. مردم طوری با کوتاه‌قامتان یا کسانی که تفاوت‌های فیزیکی دارند برخورد می‌کنند، گویا اینها جرمی مرتکب شده‌اند و برای تنبیه، این‌گونه آفریده شده‌اند و این تعبیر و تفسیر کوتاه‌قامتان و افرادی که معلولیت دارند را اذیت می‌کنند و مردم‌گریز می‌شوند، درنهایت می‌شوند؛ بدبینان جامعه یعنی دشمن دیگران.»

سفره‌خانه هیچ ارتباطی به انجمن ندارد
افتتاح سفره‌خانه‌ای در فرحزاد سروصدای زیادی کرد و بسیاری از شهروندان راهی فرحزاد شدند تا سفره‌خانه‌ای با کارمندان کوتاه‌قامتش را ببینند و همین ‌گزینه سبب شد از این سفره‌خانه استقبال زیادی شود اما ابراهیم‌خانی با شنیدن این مسأله قلبش به درد آمده است: «من موافق آن سفره‌خانه نیستم. خیلی کار اشتباهی بود، برای همین ما برندمان را ثبت کردیم. اسم ما انجمن کوچولوهای ایرانی (کوتاه‌قامتان بلندهمت) است، هرجا که با کوتاه‌قامتی و بلندهمتی کوچولوها بازی کنند و به فکر تجارت باشند، مرتکب تخلف شده‌اند.»
واقعیت زندگی کوتاه‌قامتان این است که آنها برای پیداکردن شغل با دردسرهای زیادی روبه‌رو هستند و برای همین روی کوچکترین پیشنهادهای کاری فکر می‌کنند و تن به آن کار می‌دهند: «این سفره‌خانه فعالیتی تجاری و شخصی است و متاسفانه وقتی بچه‌ها نیاز به کار دارند، تن به هرکاری می‌دهند. یکی از آسیب‌های این کار این است که در اساسنامه سازمان و اهداف‌مان اصلا قلیان‌دادن دست مردم نیست. اهداف ما طبق قانون اساسی نظام جمهوری است و معتقد به تمام اصول و موازین آن هستیم.»

دورهمی‌هایی برای شناخت توانمندی‌ها
هر پنجشنبه در انجمن دورهم جمع می‌شوند؛ دورهمی‌هایی که کوتاه‌قامتان، روانشناسان و پژوهشگران در آن شرکت می‌کنند تا درنهایت توانمندی‌های اعضای انجمن شناسایی شود: «ما توانمندی‌های بچه‌ها را شناسایی می‌کنیم و به میزان توانمندی هریک سعی می‌کنیم فضا را ایجاد کنیم. هرکسی دوست داشته باشد زکات علمش را بدهد، در این دورهمی‌ها شرکت می‌کند.»
کوتاه‌قامتان از این دورهمی‌ها رضایت کامل دارند، چون به کمک صاحب‌نظران بر نقاط‌ضعفشان غلبه می‌کنند و می‌توانند متوجه توانمندی‌هایشان بشوند و از همه مهمتر این‌که تخلیه روحی و روانی می‌شوند و می‌توانند با کوتاه‌قامتان دیگر آشنا شوند و مسائلشان را با هم درمیان بگذارند: «بزرگترین دستاورد ما این است کسی که دو، سه‌بار دست به خودکشی زده بود، حالا حرفی برای گفتن دارد و تبدیل به کارآفرین برتر ایران در کوتاه‌قامتان شده است. دستاورد ما این است کسی که جرأت حرف‌زدن نداشت، حالا تبدیل به بازیگر مطرحی شده است، البته مطرح از نظر ما این است که توانسته به این مرحله برسد و حالا برای ما کمتر از محمدرضا گلزار نیست.»  انجمن کوچولوهای ایران در راستای تحقق اهدافش کارگاه‌‌های آموزشی مختلفی را برگزار می‌کند؛ کلاس‌هایی که براساس علایق بچه‌ها انتخاب می‌شوند و شاید همین کلاس‌ها سبب شده تا کوتاه‌قامتان قهرمانان جهانی را در پرتاپ دیسک، سنگ‌نوردی ببینند: «درطول ١٠‌سالی که گذشت، توانسته‌ایم بسترسازی کنیم. خودمان را معرفی کرده‌‌ایم و کم‌وبیش جسته‌گریخته افرادی ما را باور کرده‌اند و با توانمندی‌های ما آشنا شده‌اند، البته تعداد انگشت‌شماری در مشاغل جامعه وارد شده‌ایم. در کرسی‌های دانشگاه و… اما آیا اینها پاسخگوی نیازهای همه جامعه هدف ماست، برای همین تمرکزمان را روی نیازها گذاشته‌ایم. با وجود مسیری که طی کرده‌ایم، جامعه درحال تغییر است و ما باید همیشه معرفی این قشر و توانمندی‌هایش را در برنامه داشته باشیم.»

 اهداف انجمن کوچولوهای ایران
معرفی کوچولوهای نخبه و فعال به جامعه کوچولوهای کشور جهت رشد و تعالی و پویایی آنها
ارتباط با مجامع و نهادهای داخلی و خارجی جهت معرفی و حضور فعال و پرتلاش در فعالیت‌های جامعه و مشارکت اجتماعی همه‌جانبه
برگزاری جلسات مستمر و مداوم برای شناسایی نیازها و اعلام آن به مسئولان ذیربط دولتی و غیردولتی
ارایه راهکارهای توسعه اجتماعی افراد (کوچولوها) به مسئولان و کمک به ایجاد فضای مناسب فعالیت‌های همه‌جانبه به‌طوری که حقوق اجتماعی و فردی آنان از حالت رکود اعضا خارج شده و درشرایط مساوی اجتماعی قرار بگیرند
حضور در رسانه‌های عمومی جهت بیان وضع اجتماعی، علمی و فرهنگی.
حضور در مسابقات مختلف علمی، فرهنگی و ورزشی
حمایت مادی و معنوی مبتلایان به آکندروپلازی و نانیسم‌ها
احقاق حقوق شهروندی، حفظ منافع مشروع و قانونی و بهبود وضع اقتصادی، رفع هرگونه تبعیض بین اعضای انجمن با سایر افراد سالم جامعه
کمک و ایجاد زمینه و بسترسازی جهت‌ توانمندسازی و شکوفایی استعدادها و خودباوری اعضا.
ایجاد روحیه همکاری بین اعضا با هدف پیشرفت سریع امور
کمک و ارایه برنامه‌های آموزشی برای بالا بردن آگاهی اعضا در زمینه‌های علمی،فرهنگی، ورزشی، هنری، اجتماعی،اقتصادی، حفاظت فنی، بهداشتی حرفه‌ای و…
همکاری با بهداشت جهانی در ایران برای تهیه برنامه‌ها به منظور پیشبرد امور جامعه هدف(نانیسم‌ها، آکندروپلازی‌ها) کوتاه‌قامتان با تناسب و بی‌تناسب
تلاش در راستای همسو کردن و جذب کمک‌های وزارت بهداشت درخصوص درمان، پیشگیری و تعامل در جهت پیگیری مطالبات و حقوق اعضای انجمن از مراجع دولتی و غیردولتی
تلاش در راستای رفع هرگونه نارسایی مسائل و مشکلات مرتبط با گروه هدف
تلاش در راستای تحقق درمان و پیشگیری از بیماری (مبتلا به آنها) و نسل آینده‌شان، گسترش امکانات رفاهی، حفظ و حمایت از حقوق قانونی و منافع حرفه‌ای اعضا، بیمه بازنشستگی، از کارافتادگی، ایجاد شرکت‌های تعاونی، مصرف و مسکن، ایاب‌وذهاب، خدمات اجتماعی، رفاهی و درمانی
تلاش در راستای عملیاتی کردن طرح تکاپو(توسعه کسب ‌وکار و اشتغال پایدار و کارآفرینی)
تلاش در راستای ایجاد و گسترش روحیه تعاون، همکاری، همفکری بین‌ کوتاه‌قامتان با تناسب و بی‌تناسب کشور
برگزاری همایش‌، سمینار، کنسرت و تورهای گردشگری داخلی و خارجی
تعامل و همکاری و جذب کمک‌های سازمان بهزیستی کشور در راستای جلب حمایت از گروه هدف