موبایل آمد اما با ٢٠‌سال تاخیر

نخستین باری که موبایل دیدم، یک تلفن بی‌سیم بدقواره و سنگین شبیه به تلفن‌های بی‌سیم ‏خانگی بود که همان‌موقع هم خیلی همه‌گیر نشده بود و هنوز در بیشتر خانه‌ها تلفن‌ها سیم داشتند. اما دیدن ‏یک تلفن بی‌سیم که حتی خارج خانه هم کار می‌کند برایمان جذاب بود. به یاد ندارم قیمت تلفن همراه در ‏آن زمان چقدر بود، اما حالا که در خبرها سرچ می‌کنم، تلفن همراه قیمتی بین یک تا ٣‌میلیون داشت و هر ‏سیم‌کارت هم ٣‌میلیون تومان به نرخ دولتی به فروش می‌رسید. البته که این رقم‌ها برای یک وسیله جدید و ‏هیجان‌انگیز که کسی مثل آن را ندیده بود، عادی به نظر می‌رسید و کسانی هم که توانایی خرید آن را داشتند ‏بی‌معطلی یک سیم‌کارت و یک تلفن همراه می‌خریدند. ٢۵‌سال پیش در چنین روزهایی روزنامه‌های منتشر ‏شده در آن زمان در نخستین صفحات خود آگهی‌ را به چاپ رساندند که شاید در آن مقطع برای خیلی‌ها ‏تعجب‌آور بود. تیتر آگهی‌های چاپ شده با این مضمون بود:   «فراخوان برای ثبت‌نام نخستین شبکه تلفن ‏متحرک جیبی»، اما مردم از این موضوع استقبال چندانی نکردند و به همین دلیل شرکت مخابرات ایران و ‏شرکت پست توافق کردند به کسانی که در‌ این زمینه بازاریابی کنند و قادر باشند یک یا چند مشتری به ‏پست بکشانند، مبلغی به‌عنوان پاداش پرداخت شود و شعار تبلیغاتی آنها  «با تلفن همراه همیشه در مقصد ‏هستید»بود.‏
در‌سال ١٩٧٣ میلادی، یعنی درست ١۴ فروردین ١٣۵٢ شمسی روزی بود که نخستین تماس تلفنی موبایل ‏با موبایل‌های اولیه توسط مارتین کوپر یکی از مدیران شرکت موتورولا از خیابانی در نیویورک به رئیس شرکت ‏رقیب موتورولا انجام گرفت. در‌سال ١٩٨٣ میلادی گوشی دایناتک با قیمت ٣٩٩۵ دلار رسما وارد بازار ‏آمریکا شد که با حساب نرخ تورم یعنی معادل حدود ١٠‌هزار دلار در دنیای امروز. اما در آن سال‌ها هنوز ‏موبایل یا حتی خبرش وارد ایران نشده بود. نخستین بار تلفن همراه در‌سال ١٣٧٢ و با حدود ٢٠‌سال تأخیر ‏وارد ایران شد. ‏
سال‌ها طول کشید تا در ایران و خیلی دیرتر از دنیا، موبایل از حالت لاکچری بودن دربیاید و در دسترس مردم ‏قرار بگیرد. چند سالی که از ورود موبایل به ایران گذشت، قیمت موبایل با توجه به این‌که سازندگان آن درحال ‏رقابت بودند، روز به روز کاهش پیدا می‌کرد اما به دلیل نبود رقیب برای اپراتور همراه اول یا همان مخابرات ‏سابق، قیمت سیم‌کارت همان‌طور ثابت ماند تا نخستین رقیب از راه رسید و بالاخره توانست جلوی مخابرات قد ‏علم کند و قیمت‌ها را بشکند.‏
اگر بخواهیم قیمت موبایل را با سال‌های اولیه اختراع مقایسه کنیم، الان گوشی‌های‌هزار دلاری (البته غیراز ‏گوشی‌های لاکچری طلاکاری شده و …) در دنیا در اختیار مردم قرار گرفته که البته با توجه به رشدی که ‏دارند برای مردم بیشتر کشورها معقول است اما با توجه به افزایش نرخ دلار در ایران برای ما گران ‏محسوب می‌شود. ‏
اینترنت هم در همان‌سال و تنها چند ماه بعد از موبایل وارد ایران شد. مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ‏ریاضیات، در‌سال ١٣۶٨ برای نخستین بار به شبکه‎‏ بیت‌نت متصل شد و هدف این کار ارتباط علمی و پژوهشی ‏با دانشگاه‌های دنیا بود، اما اینترنت به صورت عمومی از حدود‌سال ١٣٧٢ برای استفاده‌های دانشگاهی وارد ‏ایران شد و حدود ١٠ سالی طول کشید تا در اداره‌ها و خانه‌ها اینترنت را ببینیم و از آن استفاده کنیم. اما حالا بعد از گذشت ٢۵‌سال اینترنت دیگر در دست همه ایرانیان قرار دارد و ‏حتی بعضی اوقات فیلتر هم می‌شود. جالب است بدانید نخستین بار در آمریکا ۴٩‌سال قبل یعنی در اکتبر ‏‏١٩۶٩ میلادی (١٣۴٨ شمسی) نخستین پیام اینترنتی مخابره شده است.‏

مهرنوش گرکانی- شهروند