کدام رودخانه‌ها طغیان کردند، کدام مناطق هنوز آسیب‌پذیرند

فصل سرکشی رودها

با وجود این‌که بحران اولیه در برخی از شهرهای سیل‌زده فروکش کرده و توجهات به مشکلات ثانویه جلب شده، خبرها و ‏هشدارهای هواشناسی و مدیریت بحران نشان می‌دهد که هنوز خطر در چند شهر و چندین روستای دیگر از بین نرفته است. ‏شهرهایی که در کنار رودخانه‌های بزرگ هستند و طغیان این رودها چنان که در روزهای گذشته توانست بخش‌های زیادی از ‏شهر و روستاها را زیر آب ببرد، هنوز هم دست از سر آنها برنداشته است. هشدارهای نهادهای مدیریت بحران نشان می‌دهد که ‏شهرهایی که در جوار رودخانه‌ها هستند هنوز هم باید آماده بارش‌های طولانی و طغیان رودخانه‌ها باشند. مرور نقاط سیل‌زده بر ‏روی نقشه به خوبی نقش طغیان رودخانه‌ها را در بروز سیل نشان می‌دهد. ‏
تأثیر طغیان رودخانه‌ها بر وقوع سیلاب در روزهای گذشته توجه خیلی‌ها را به مسأله لایروبی رودخانه‌های بزرگ و همچنین ‏بی‌توجهی به حریم رودخانه‌ها و ساخت‌وساز بی‌ضابطه در آنها جلب کرد، دو موضوعی که به نظر می‌رسد در مورد هر دوی ‏آنها کوتاهی شده است، کوتاهی به عمر چند ده‌سال که حالا و با وقوع یک حادثه طبیعی خودش را نشان می‌دهد.
از آن طرف ‏بسیاری از کارشناسان هم تأکید می‌کنند که بارش‌ها آن‌قدر شدید بوده‌اند که نه‌تنها لایروبی و حفاظت از حریم رودخانه‌ها بلکه هیچ ‏عامل دیگری هم نمی‌توانست تبدیل شدن آنها به سیلاب و جاری شدن سیل در شهرهای اطراف رودخانه‌ها را بگیرد. ناصر ‏کرمی، اقلیم‌شناس در این مورد می‌گوید: «متاسفانه ما با انواع و اقسام مدل‌های مختلف سیل در هفته‌های اخیر روبه‌رو بوده‌ایم ‏که عوامل مختلفی در آنها دخیل بوده‌اند. در مورد سیل شمال و غرب و جنوب کشور نمی‌توان پای عوامل انسانی را به ماجرا باز ‏کرد چون شدت بارش‌ها آن‌قدر زیاد بوده که هرچه اتفاق افتاده آن بالا در آسمان بوده است، اما در مورد سیل شیراز می‌توان گفت که ‏ماجرا از خطای انسانی ناشی شده است، خطایی که با تخریب مسیل و ساخت‌وساز در آن رخ داد و باعث بروز فاجعه شد.»‏
یکی از استان‌هایی که شهرها و روستاهایش بسیار بیشتر از نقاط دیگر کشور از طغیان رودها آسیب دیده‌اند، لرستان است. استانی که بعد از استان‌های شمالی کشور، رکوردار تعداد رودخانه‌ها است. با نگاهی به روند بروز سیل در شهرها و روستاهای لرستان می‌بینیم که راه افتادن سیل در این مناطق متاثر از طغیان رودخانه ها بوده است، خرم رود، یکی از بزرگ ترین رودخانه‌های لرستان که همیشه مایه سرسبزی خرم آباد بود، در روزهای گذشته سرریز کرد و این شهر را زیر آب برد. چند کیلومتر شرقی‌تر از خرم آباد، رودخانه ماربره، درود را در خود فرو برد و رودخانه کشکان هم با طغیانش معمولان و پل‌دختر را غرق کرد. طغیانی که هنوز هم چندان فرو ننشسته است و احتمالا خطر همچنان باقی است.