کارگردان ایرانی از فیلم آمریکایی‌اش می‌گوید

داستان رویاهای آدم‌ها را روایت می‌‎کنم، نه سیاست‌ها و دیوارها را…‏

«من نرو هستم» درباره مهاجرانی ا‌ست که باید برای گرفتن گرین‌کارت آمریکا برای ارتش آن کشور بجنگند. اما آیا اینها به ‏رویایشان خواهند رسید؟

‏‎ ‎رفیع پیتز را یک زمانی بیشتر به‌عنوان فرزند خارج‌نشین ملک‌جهان خزائی، طراح نامدار سینمای ایران می‌شناختیم. ‏اما بعدتر با فیلم‌هایی چون فصل پنجم، صنم، آبل فرارا:   مجرم نیست، زمستان است، سولو، شکارچی و جدیدا هم با فیلم من نرو ‏هستم، خود را به‌عنوان کارگردانی صاحب‌سبک و البته شناخته‌شده در محافل سینمایی جهان تثبیت کرد. سینماگری که در ‏کارنامه‌اش جوایز مهم و معتبری چون جایزه ماه طلایی جشنواره والنسیا برای فیلم‌های فصل پنجم و صنم، جایزه گران‌پری ‏جشنواره پاریس برای صنم و دو نامزدی خرس طلای پنجاه‌وششمین و شصتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم برلین برای فیلم‌های ‏زمستان است و شکارچی به‌چشم می‌خورد.
آخرین فیلم رفیع پیتز، من نرو هستم که در ایران به‌عنوان من سیاه‌پوست هستم ترجمه شده، درباره دیوار مرزی آمریکا و مکزیک ‏است که   در این چند سال بیشترین تلاش دونالد ترامپ معطوف ایجاد آن بوده است. فیلمی درباره مهاجران غیرقانونی مکزیکی که ‏برای واردشدن به خاک آمریکا نخستین و تنها راهی که پیش‌رویشان قرار دارد، عبور غیرقانونی از مرز است که با اصرار ترامپ ‏بر دیوارکشی تبدیل به راهی دشوار شده. پس اینان چه باید کنند؟ ‏
رفیع پیتز در فیلمش نشان می‌دهد که راه دیگری که این مهاجران پیش‌رو دارند، پیوستن به ارتش آمریکا و حضور در مناطق ‏خطرناک دنیاست. این راهی‌ است که قهرمان فیلم، نرو پیش می‌گیرد. اما حتی به‌رغم این واقعیت که او برای آمریکایی‌شدن روی ‏جانش قمار کرده، اما باز هم در آمریکا یک نگروست. یک کاکاسیاه. یک بیگانه. یک خارجی.
رفیع پیتز که بیشتر اوقات‌سال را در فرانسه زندگی می‌کند، می‌گوید که توجهش در این فیلم –که این روزها در ایران در سالن‌های ‏محدودی روی پرده آمده- نه به دیوار مرزی مکزیک، بلکه به قانونی بوده که در زمان ریاست‌جمهوری جورج.دبلیو بوش تصویب ‏شد که می‌گفت مهاجران غیرقانونی اگر به ارتش آمریکا بپیوندند، می‌توانند گرین‌کارت گرفته و درواقع آمریکایی شوند.

‏پس آدم‌ها برایتان مهمتر از دیوار ترامپ بودند.‏
قطعا. ما با آدم‌هایی روبه‌رو هستیم که تنها آرزو‌یشان یا حداقل بزرگترین آرزویشان زندگی در آمریکاست. اما دیوار برایشان مانع ‏بزرگی ا‌ست. افرادی‌که کودکی‌شان را در آمریکا گذرانده‌اند، اما وقتی به هر دلیلی به مکزیک رفته‌اند، دیگر بازگشت به آمریکا ‏برایشان مقدور نشده.

‏هر فیلمسازی، بخصوص در سینمای مستقل سوژه‌ای را انتخاب می‌کند که به‌نظرش موضوع مهم روز است. یعنی شما زمانی‌که ‏می‌خواستید من نرو هستم را بسازید حس می‌کردید این موضوع روز جهان است؟
قطعا مهاجرت یکی از مهمترین موضوعات این روزگار است. با این توضیح که من نرو هستم تنها در مورد مهاجرت و موانع ‏مهاجرت نیست، بلکه آدم‌ها و رویاهایشان است و البته بدقولی و عهدشکنی دولتی که وعده‌هایش را زیرپا گذاشته است.‏

‏برای ساخت من نرو هستم آیا با افراد واقعی و کسانی‌که ماجراهای مشابه را از سر گذرانده بودند، دیدار کردید؟ اصلا می‌توانید ‏بگویید که برای ساخت این فیلم آیا تحقیقات میدانی خاصی داشتید یا نه؟
خب من به مکزیک رفتم و با یکسری از سربازان مکزیکی دیدار کردم که در خدمت ارتش آمریکا جنگیده بودند، با این وعده که ‏زمانی به آنها گرین‌کارت داده شود. اما همان‌گونه که گفتم درباره اینها دولت آمریکا خلف‌وعده کرده و اینها هم انجمنی تشکیل ‏داده‌اند. این افراد وضع بسیار اسفباری دارند. ‏

‏آیا از طرف آمریکا زمان ساخت من نرو هستم مخالفت یا محدودیتی اعمال شد؟‏
از نظر سانسور و مسائلی چون این نه. قطعا نه. اما می‌دانید که هر فیلمی برای رفتن جلوی دوربین نیاز به سرمایه دارد و برای ‏جلب سرمایه این فیلم مدام باید این مشغولیت ذهنی تهیه‌کنندگان را جواب می‌دادم که چرا یک کارگردان ایرانی می‌خواهد این سوژه‌ ‏را فیلم کند.‏

‏آیا زمان ساخت فیلم به اکران در ایران فکر می‌کردید؟
قطعا. من سعی کرده‌ام تمام فیلم‌هایم را در ایران اکران کنم و شاید فقط یکی دو فیلمم را ایرانی‌ها ندیده‌اند. پس ایرانی‌ها برایم ‏مهم‌اند. ‏
‏در ایران نمی‌خواهید کار کنید؟ مثل فصل پنجم یا زمستان است.
فقط خواست من مهم نیست. باید فیلمنامه، سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده داشته باشم که آن‌وقت خیلی دوست دارم در ایران فیلم بسازم.

پولاد امین| روزنامه‌نگار