گپی با تهیه‌کننده ساعت صفر ‏

تاثیر سازنده ارائه تصویر واقعی هلال در جامعه ‏

به واقعیت بچه‌های هلال‌احمر در ساخت برنامه وفادار بودیم

 نیمی از راه را پیموده‌اند؛ راهی که در ابتدا تصور می‌کردند ساده و بدون چالش است و ‏نهایتا سه ماهه تمام می‌شود؛ اما همان روزهای نخست مشخص شد برنامه‌سازی برای جمعیت هلال ‏احمر و نشان دادن وظایف و ماموریت‌های امدادی و آموزشی و فرهنگی سازمان‌های مربوطه این ‏نهاد، نه‌تنها ساده نیست، بلکه بسیار چالش برانگیز و متفاوت است. بعد از پخش بیش از صد برنامه  ساعت صفر به سراغ عوامل تولید این برنامه در استودیو ‏هلال رفتیم تا درباره ساعت صفر هلال احمری‌ها گفت‌وگو کنیم؛ ساعتی برای به تصویر کشیدن ‏کمک به همنوع  و تمرین بشردوستی و خیرخواهی. کیوان اسلامی، تهیه‌کننده برنامه ساعت صفر ‏است. کسی که سال‌ها در حوزه برنامه‌سازی در تلویزیون کار کرده، ولی در ماه‌های اخیر کاری ‏متفاوت به لحاظ ساخت و چالش‌های برنامه سازی را تجربه می‌کند. در ابتدای گفت‌وگو در مورد ‏این‌که ایده برنامه سازی تلویزیونی برای جمعیت هلال‌احمر از کجا شروع شد و این‌که برنامه‌سازی ‏برای بزرگترین«ان‌جی‌او» ی کشور چقدر اهمیت دارد، صحبت می‌کنیم. اسلامی می‌گوید:«اسفند ‏سال ٩۶ بود که مدیریت روابط عمومی جمعیت هلال‌احمر از من دعوت کرد تا درباره فرآیند برنامه‌‏سازی در مورد جمعیت گپ بی بزنیم؛ قرار بود که نوروز ٩٧ برنامه‌هایی ضبط شود که بعدتر  تصمیم ‏گرفتند برنامه‌ای ٢٠٠ قسمتی داشته باشیم. با توجه به تجربه‌ای که در برنامه‌سازی داشتم، می‌‏دانستم که این کار نیاز به گروه بسیار حرفه‌ای دارد و در ابتدا باید با پژوهش و تحقیق، کار شروع شود ‏و پیش برود.» ‏

طراحی براساس آموزش همگانی امداد و بحران
برنامه ساعت صفر برنامه‌ای نسبتا کوتاه است و همین محدودیت زمانی برنامه، نیازمند ارایه شکل ‏ویژه‌ای از مستند است. اسلامی با اشاره به این نکته می‌گوید:  «گروه پژوهشی با تجربه‌ای داشتیم که کارشان تحقیق و پژوهش در این موضوعات بود. درواقع موادخام ما را تهیه می‌کردند؛ ‏این مواد خام برگرفته از حوادث و ماموریت‌های امداد و نجاتی بود که جمعیت هلال‌احمر هر روز ‏با آن مواجه بود. این حوادث در قالب مستند در برنامه ساخته و پرداخته و به بیننده ارایه می‌شد تا ‏مخاطبان برنامه بیاموزند در مواقعی که با حوادث مشابه مواجه شدند، چگونه باید رفتار ‏کنند.» چارچوب برنامه ساعت صفر براساس یک طرح آموزشی طراحی شده است. طراحی آن بر ‏اساس بازسازی موقعیت‌های مستند و تولید بخش‌های آموزشی است که مردم را در حوزه ‏آموزش همگانی بیشتر آماده کند. تهیه‌کننده این برنامه در ادامه به لزوم بخش‌بندی برنامه با محتوای ‏متنوع اشاره می‌کند و می‌گوید:«در ابتدای کار جلسه‌ای با کارگردان برنامه داشتیم و با توجه به ‏همکاری‌های گذشته و تجربه خوبی که با هم داشتیم، قرار گذاشتیم یک جنس مستند براساس ‏تصاویری که بچه‌های امداد و نجات در اختیار ما قرار می‌دهند، به‌عنوان زنجیره متصل به هم را ‏در نظر بگیریم و بر همین منوال مستندسازی صورت بگیرد.» ‏

«تخصص و کار من اجراست و وظیفه‌ای که خداوند همراه با سرسوزنی استعداد و ذوق در اجرای تلویزیونی به من داده ‏است، پس چه بهتر که بتوانم با ارایه این خدمت در قالب اجرای تلویزیونی وظیفه خود را نسبت به هموطنانم انجام دهم.» اینها ‏بخشی از صحبت‌های امیر جوشقانی مجری برنامه ساعت صفر است.

تلاش مستمر برای تولید مستندهای جذاب
کار بسیار سختی داشتیم، این واقعیت را وقتی متوجه شدیم که وارد پروسه ساخت شده بودیم؛ در عین ‏حال دوست داشتیم کار ‌تر و تمیز و مرتبی ارایه دهیم. اسلامی این نکته‌ها را می‌گوید و ادامه می‌‏دهد: «برای تولید مستندی درخور و مناسب لازم بود گروه ماهر و حرفه‌ای شامل هنروران برای ‏بازسازی صحنه حوادث به شهرستان‌های مختلف سفر کنند. تأکید هلال احمری‌ها هم دقیقا همین بود ‏که بازسازی موقعیت‌ها در موقعیت جغرافیایی یکسان اتفاق بیفتد. همین می‌شد که مثلا ما یکباره  ‏می‌بایست کیلومترها برای ضبط آیتم چند دقیقه‌ای سفر می‌کردیم. این موارد در اوایل کار نسبتا ‏اصطکاک ایجاد می‌کرد.» زمان آیتم‌های مستند تقریبا ١٠ تا ١٢ دقیقه بود که مشاوران برنامه ‏معتقد بودند باید کوتاه‌تر شود تا از حوصله بیننده خارج نشده و خسته‌کننده نشود. اسلامی ادامه می‌‏دهد: «کار زمانی سخت‌تر شد که تصمیم گرفتیم موضوعات را بیشتر و آیتم‌ها را کوتاه‌تر کنیم. تمام ‏این اتفاق‌ها در شهرستان‌های مختلف اتفاق می‌افتاد؛ حوادث تهران و حومه در مدت کوتاهی تمام ‏شد و ما باید برای ساختن مستند کوتاه به شهرستان‌های مختلف سفر می‌کردیم. با این حال سختی‌ها ‏گذشت و خوشبختانه تا امروز توانستیم صد قسمت را تولید و پخش کنیم (امروز هم در تدارک برنامه‌‏های ویژه نوروز هستیم.‏)

مخاطبمان را پیدا کرده‌ایم
مهمترین نکته‌ای که برای برنامه‌ساز اهمیت دارد، اثرگذار بودن و رسیدن به اهداف مورد نظر در ‏مخاطب است؛ اسلامی از اثرگذاری برنامه‌اش بر مخاطبان راضی است: «خوشبختانه برنامه تاثیرش ‏را بر مخاطب در همین میانه راه گذاشته است. وقتی از واحد نظرسنجی تلویزیون در مورد ‏بازخوردهای مردمی سوال می‌کنیم، می‌گویند مردم از پخش نشدن برنامه در روزهای آخر هفته گله ‏دارند و در تماس‌هایشان ابراز می‌کنند کاش پنجشنبه و جمعه هم ساعت صفر پخش می‌شد. البته ‏از وقتی پخش برنامه از شبکه سه به شبکه اول تغییر کرده است، زمان‌بندی پخش با نظم بیشتری ‏است و همین موضوع هم در رضایتمندی مردم بی‌تأثیر نیست. پخش برنامه از شنبه تا چهارشنبه ‏مخاطبان خود را پیدا کرده است و تاثیرش را گذاشته است.‏»
اسلامی تأکید می‌کند: «ما خیلی تلاش کردیم به واقعیت حوادث امدادونجات و ماموریت‌های بچه‌های هلال‌احمر وفادار باشیم. سعی کردیم واقعیت  را بیان کنیم و دخل و تصرفی در قصه‌ها ‏نداشته باشیم. درواقع تلاش کردیم بازسازی‌های بدون اغراق تاثیرش را در مخاطب بگذارد؛ چیزی که ‏دست‌کم در خانواده‌های خودمان شاهدش بودیم. خانواده وقتی برنامه را می‌بیند بازخوردها مثبت است ‏و فرآیند آموزشی که مدنظر ما بوده را به خوبی منتقل کرده است که این نشان می‌دهد برنامه جا ‏افتاده است.» اسلامی در عین حال از هر ایده انتقادی سازنده استقبال می‌کند و می‌گوید: «قطعا خالی ‏از اشکال نیستیم. خوشحال می‌شویم دوستان صاحب‌نظر پیشنهادات خود را برای بهتر شدن ساعت ‏صفر ارایه بدهند.‏»
تهیه‌کننده ساعت صفر که از پیشکسوت‌های برنامه‌سازی تلویزیونی محسوب می‌شود، می‌‏گوید:«تجربه برنامه ٩٠ قسمتی زیاد دارم؛ این نخستین بار است که برنامه‌ای بیش از یک‌سال ما را ‏درگیر کرده است و چندین ماه آینده هم ادامه دارد. علت این تجربه منحصربه‌فرد هم این است که ‏آیتم‌های آموزشی مستند ما باید به روز باشد و نمی‌توانیم موضوعی که امروز ضبط می‌کنیم را ‏چهار ماه بعد پخش کنیم. مثلا برف و بوران و یخبندان را نمی‌توانیم در تابستان به مخاطب ارایه ‏دهیم. در این شرایط باید تماس گسترده و مداومی با مراکز هلال‌احمر استان‌ها داشته باشیم  و از آنها ‏بخواهیم حوادث را بازگو کنند و بعد بررسی کنیم که کدام رویداد به درد مخاطب می‌خورد. از این رو ‏می توانیم بگوییم مثل بچه‌های هلال‌احمر یک کار سنگین و طاقت‌فرسا انجام می‌دهیم. واقعا همه ‏تلاش ما همین است که بتوانیم گوشه‌ای از خدمات گسترده مجموعه هلال‌احمر را به تصویر بکشیم ‏و مهمتر این‌که تأثیر سازنده‌اش در جامعه را مهیا کنیم. هدف نهایی این است که روند آموزش‌های ‏هلال احمر را در طول این ٢٠٠ برنامه در حد سطوح اولیه بین مردم نهادینه کنیم.‏

مجری برنامه «ساعت صفر» در گفت‌وگو با «شهروند» از حال وهوای اجرای این برنامه می‌گوید:  ‏کاری کنیم تا دنیا جای بهتری برای زندگی باشد

شهروند| «تخصص و کار من اجراست و وظیفه‌ای که خداوند همراه با سرسوزنی استعداد و ذوق در اجرای تلویزیونی به من داده ‏است، پس چه بهتر که بتوانم با ارایه این خدمت در قالب اجرای تلویزیونی وظیفه خود را نسبت به هموطنانم انجام دهم.» اینها ‏بخشی از صحبت‌های امیر جوشقانی مجری برنامه ساعت صفر است. از انگیزه‌اش برای اجرا می‌گوید و معتقد است هر کس با هر ‏تخصصی که دارد باید تلاش کند خدمتی را برای هموطنانش انجام دهد و دنیا را برای خود و دیگران زیبا‌تر کند. در روزهای ‏پایانی اسفند هنگام ضبط برنامه با او گپی زدیم تا از تجربه و انگیزه‌اش برای اجرای ساعت صفر برایمان بگوید.‏
چه شد که به جمع عوامل اجرایی برنامه ساعت صفر پیوستید؟ چه عاملی انگیزه شما برای اجرای این برنامه شد؟
من سال‌های بسیاری، شاید نزدیک به سی‌سال است که با آقای اسلامی و شعبانزاده دوست و همکار هستم. از زمانی‌که قرار شد ‏چنین برنامه‌ای ساخته شود. مهمترین عاملی که انگیزه‌ام برای همکاری شد، هدف و رویکرد بسیار مهم این برنامه بود.  این‌که ‏خانواده‌های ایرانی با تماشای این برنامه تلنگری در ذهنشان به صدا در بیاید و زنگ خطری برای همه مردم باشد. این زنگ خطر ‏به این معنا است که بخواهیم مردم را نسبت به اتفاقاتی که در مسیر زندگی برایشان رخ می‌دهد هوشیار کنیم و نقش و سهم هر ‏کدام از ما در بلایا و خطراتی که برما حادث می‌شود را متذکر شویم.‏
هدف اصلی ساخت و اجرای این برنامه برای مردم از نگاه شما چیست؟
امیدواریم در این برنامه تلویزیونی مردم با توجه بیشتر و احترام به مقررات، با احترام گذاشتن به دیگران و دگردوستی و دوست ‏داشتن هموطنان خود، آرامش و امنیت بیشتری را تجربه کنند. برای مثال من و همه مردم باید یاد بگیریم هنگام رانندگی، ‏خودرویی که از روبه روی ما می‌آید خودروی  برادرمان است، یا هنگام سبقت گرفتن‌ها در مسیرهای خود حس کنیم آن فرد هم از ‏نزدیکان ما است، اگر به حقوق دیگران و قوانین احترام بگذاریم و نگاه ما به زندگی و محیط اجتماعی که در آن هستیم نگاه ‏خانوادگی باشد و فرض بر این باشد که زندگی خانوادگی در مقیاس بزرگتری به چشم ما به نمایش در می‌آید، باعث می‌شود  ‏زندگی بهتری داشته باشیم. جمله‌ای را در برنامه ساعت صفر سعی می‌کنم به دفعات بیان کنم و آن این است که سعی می‌کنیم ‏کاری را انجام دهیم که دنیا برای همه جای بهتری برای زندگی باشد، خصوصا برای ملت شریف ایران که آن‌قدر شرافتمندانه ‏زندگی می‌کنند و با هر سختی و مشکل و دشواری صبورانه برخورد می‌کنند. دور از انصاف است که با خودخواهی و پایمال کردن ‏حقوق دیگران برای این‌که بخواهیم خود را ارجحیت دهیم، زندگی را در درجه اول هم به کام خودمان و هم اطرافیانمان تلخ کنیم روزهایی که می‌تواند پر از سفر  باشد را به ایام تلخ و غمبار و پر از ناراحتی تبدیل کنیم. امیدواریم ساعت صفر باعث شود ‏حادثه و اتفاقات بد برای مردم به صفر برسد و‌سال خوب وخوش و پر از سلامتی و کمترین حادثه برای مردم باشد.‏
پیش از این هم در کنار هلال‌احمر بوده‌اید و همکاری داشتید؟
به شکل پراکنده و گذرا در برنامه‌ها و همایش‌هایی که هلال‌احمر داشته است، همکاری داشته‌ام. اگر خاطرتان باشد در زلزله‌ای که ‏در استان قزوین، آوج اتفاق افتاد، همراه دوستان امدادونجات هلال‌احمر به وسیله یک بالگرد از امداد هوایی به استان قزوین و ‏منطقه اسماعیل‌آباد و آوج اعزام شدیم. در آن زمان جزو نخستین نفرات یا گروه‌هایی بودیم که برای کمک به مصدومان و ‏جانباختگان حادثه به آن‌جا اعزام شده بودیم. چند روزی را در کمپ‌های هلال‌احمر بودم و از نزدیک شاهد امدادونجات، آواربرداری، کمک به مصدومان، تیمارکردن، درمان و مداوایشان بودم. همچنین شاهد آن بودم که دوستان در سازمان‌های مرتبط با ‏جمعیت هلال‌احمر چگونه در بحث‌های روانکاوی و اعصاب و روان به افرادی که اعضای خانواده خود را از دست داده‌اند و توان ‏برگشتن به زندگی عادی را ندارند کمک می‌کنند. در حقیقت  آنها به ترمیم روح آسیب‌دیدگان مشغول بودند و این کار بسیار ‏لطیف و پر احساسی بود.‏

ساعت صفر چه جذابیتی برای خودتان داشت؟
چه جذابیتی بالاتر از آن‌که بتوانم به مردم خدمت کنم، چه جذابیتی بالاتر از آن‌که اگر پول زیادی ندارم که بخواهم به هموطنان ‏خود ببخشم، اگر تخصصی ندارم تا مانند یک پزشک متخصص که به مناطق محروم می‌رود و در حوادث و بحران‌های سخت کنار ‏مردم است و خود را برای خدمت‌رسانی به معنای واقعی وقف می‌کند باشم، بتوانم از تخصص خودم برای خدمت‌رسانی ‏استفاده کنم. تخصص و کار من اجراست و وظیفه‌ای که خداوند همراه با سرسوزنی استعداد و ذوق در اجرای تلویزیونی به من داده ‏است، پس چه بهتر که بتوانم با ارایه این خدمت در قالب اجرای تلویزیونی وظیفه خود را نسبت به هموطنانم انجام دهم. امیدوارم ‏این گفت‌وگوها بتواند نتیجه‌بخش باشد و بتوانیم در گوشه‌ای از ذهن مردم چراغی را روشن کنیم تا زندگیشان آرام‌تر و پر از ‏امنیت باشد. همچنین لحظه‌هایشان همراه با سلامتی جسمی و روحی باشد.‏

فکر می‌کنید چقدر اهمیت دارد که مردم با فعالیت‌های هلال‌احمر از طریق این برنامه آشنا شوند؟
بسیاری از اقداماتی که جمعیت هلال‌احمر انجام می‌دهد برای خود من به‌عنوان کسی که شاید بیشتر از بقیه با هلال‌احمر به ‏واسطه نوع شغلم در اجراهای مختلف کار کرده‌ام، پوشیده بوده و  آگاهی چندانی از این اقدامات نداشته‌ام. این برنامه در درجه اول ‏آگاهی خود من را نسبت به فعالیت‌های جمعیت هلال‌احمر بالا برد. از آنجایی که احساس می‌کنم کودک درونم هنوز زنده است ‏هر چیز جدیدی که یاد می‌گیرم، برایش ذوق دارم و دوست دارم بلافاصله به نخستین نفری که می‌بینم آن را منتقل کنم. در زمان ‏اجرای برنامه ساعت صفر، نخستین کسانی که بعد از یادگیری جلوی چشمم می‌بینم، لنز دوربین است و می‌دانم که میلیون‌ها نفر این ‏برنامه را نگاه می‌کنند. بنابراین سعی می‌کنم با به اشتراک گذاشتن دانسته‌های خودم آگاهی مردم را نیز نسبت به فعالیت ‏جمعیت هلال‌احمر بیشتر کنم.‏

آیا بازخوردهای مثبتی هم از مردم و اطرافیان خودتان نسبت به این برنامه دریافت کرده‌اید؟
برنامه‌ای که هدفش خدمت و آگاهی بخشی به مردم است و برای تأمین آسایش و سلامت مردم تلاش می‌کند، قطعا مورد استقبال ‏مردم قرار می‌گیرد. این برنامه مردم را با امنیت جاده وسفر و این‌که اگر در تمام ایام‌سال با حادثه یا بحرانی روبه‌رو شدند، چطور ‏می‌توانند از خدمات و کمک‌های هلال‌احمر بهره‌مند شوند، آشنا می‌کند؛ همین به آنها امنیت خاطری می‌دهد و خوشحالند که ‏از طریق تلویزیون می‌توانند به این خدمات آگاهی پیدا کنند. همچنین هلال‌احمر پل ارتباط بین مردم و کسانی است که نیازمند ‏هستند و برای این کار امکانات متنوعی را در اختیار مردم می‌گذارد.‏

مجری برنامه «ساعت صفر» بودن برای شما چگونه است، خاطرات و سختی هم برایتان داشته است؟
ضبط برنامه تلویزیونی کاری کاملا فنی است و باید ساعت‌ها در مقابل چندین دوربین، نور و پروژکتور کار کنم و تنها فرصت ‏کوتاهی برای ناهار خوردن و استراحت در میان برنامه‌ها وجود دارد. لحظه‌ها، لحظه‌های سختی است، راهی که می‌رویم راه ‏دشواری است. اما عاملی که برای من این روزها را جذاب می‌کند، هدف این برنامه است. اگر هدف والایی باشد سختی‌های مسیر ‏برای انسان آسان جلوه می‌کند. ‏