بازگشت بی سر و صدای بیمارستان حاشیه‌ساز

گزارش «شهروند» از روند ساخت بیمارستان سوانح سوختگی در یک کوچه فرعی خیابان مطهری تهران که از ‏سه‌سال پیش بر سر ساختش دعواست

صدای ضجه لودر از عمق گودال۵‌هزار متری کوچه «یاس» دوباره بلند شده. اهالی نگرانند، ‏ساکنان کوچه یاس و بن‌بست نیایش از پشت پنجره‌ها، چشم‌شان به فرورفتگی مخوف زمین است که هر ‏لحظه، موتور دستگاهی در آن روشن و خاموش می‌شود. از ٢٠روز پیش رفت‌وآمدها زیاد شده، تا قبل از ‏آن جز یک گودال متروکه که منظره خاکی و بی‌روح خانه‌هایشان بود، چیز دیگری به چشم نمی‌آمد. ‏
ساخت‌وساز بر روی زمین وقفی «عمیدی نوری» در یکی از فرعی‌های خیابان مطهری که بیستم دی‌سال ‏‏٩۴، به دلیل آغاز ساخت بیمارستان سوانح سوختگی به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های سازمان اوقاف ‏تبدیل شده بود، پس از توقف دو‌سال و نیمه، دوباره به جریان افتاده است.‏

بیستم دی‌سال ٩۴ چه اتفاقی در خیابان یوسفیان افتاد؟
صبح ٢٠ دی سه‌سال پیش، یعنی‌ سال ٩۴ حسن قاضی‌زاده‌هاشمی، وزیر وقت بهداشت، همراه با معاون ‏درمان و چند نفر از اعضای شورای شهر وقت، مثل رحمت‌الله حافظی و مرتضی طلایی، به مراسمی دعوت ‏شدند؛ مراسمِ کلنگ‌زنی آغاز ساخت بیمارستان تخصصی سوانح سوختگی در یک زمین وقفی. هنوز مدت ‏زمان زیادی از حضور وزیر بهداشت در مراسم کلنگ‌زنی نمی‌گذشت که اعتراض‌ها به پا شد. اهالی محل یک‌به‌یک از ماجرا باخبر شدند و دور وزیر بهداشت و اعضای شورای شهر را گرفتند و نسبت به کلنگ‌زنی ‏بیمارستان، اعتراض کردند، اعتراض آنها باعث شد که وزیر بهداشت حاضر به کلنگ‌زنی نشد:  «اگر ‏می‌دانستم نمی‌آمدم.»‏

غلامرضا محمدزاده، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان تهران: به هر حال این بیمارستان ساخته می شود. مجوزهای آن هم گرفته شده است مدیرکل دفتر توسعه مدیریت منابع فیزیکی و امور عمرانی وزارت بهداشت : متاسفانه اول وقف نامه نوشته می شود بعد به وزارت بهداشت اعلام می کنند

زمین وقف شده متعلق به آقای «عمیدی نوری» بود که ۵٠‌سال پیش این زمین را برای انجام کارهای ‏درمانی وقف کرد و پس از این‌که از دنیا رفت، زمین به پسرش رسید و پسر تصمیم گرفت زمین وقف شده را ‏در اختیار سازمان اوقاف قرار دهد. سازمان اوقاف هم ظاهرا با توجه به درخواست وقف کننده، تصمیم گرفت ‏این زمین را با توجه به نیاز شهر تهران، تبدیل به بیمارستان و مرکز تخصصی سوانح سوختگی کند. ٢٠ ‏دی‌ سال ٩۴، اهالی محله خیابان یوسفیان- یکی از فرعی‌های خیابان مطهری- روز پرتنشی را از سر ‏گذراندند و مراسم بدون کلنگ‌زنی وزیر بهداشت، به پایان رسید و با دست به دست‌شدن کلنگ و بی‌میلی ‏مسئولان برای کوباندن آن به زمین، پسر عمیدی کلنگ را به دست گرفت و بر زمین زد.‏

زمین وقفی چه موقعیتی دارد؟‏
زمین وقفی خانواده «عمیدی نوری» تا پیش از ٢٠ دی‌ سال ٩۴، ‏محوطه متروکه‌ای بود که از چندوقت قبلش، دور تا دور آن را دیوار کشیده بودند، نمایشگاه‌داران، ‏ماشین‌هایشان را آن‌جا پارک می‌کردند و می‌فروختند، قبل‌تر از آن هم زمین با چند درخت، شبیه فضای ‏سبزی بود که به گفته اهالی محل، تبدیل به خوابگاه معتادان شده بود. ساکنان کوچه یاس و بن‌بست نیایش ‏که درست در ضلع شمالی و جنوبی این زمین وقف شده، قرار دارند، صبح همان روزی که مسئولان برای ‏کلنگ‌زنی زمین آمده بودند، از ماجرا خبردار شدند و به لطف فضای مجازی و گروه‌های تلگرامی، خودشان را ‏به محل رساندند. زمین وقف شده، جایی به وسعت ۵‌هزار و ٣۴۴ متر است که از یک طرف به کوچه یاس – ‏یکی از فرعی‌های خیابان یوسفیان در مطهری – و از سمت دیگر به بن‌بست نیایش در خیابان وزوایی، می‌‏رسد. در روز کلنگ‌زنی پروژه، اعلام شد که قرار است بیمارستان ویژه سوانح سوختگی با ١٨٠ تخت درمانی ‏در ١٠طبقه بالای زمین و ۵ طبقه زیرزمین و پارکینگ ساخته شود و ٩٠‌میلیارد تومان هم برای ساخت آن ‏هزینه شود.

سازمان اوقاف چه می‌گوید؟‏
مسئولان سازمان اوقاف سه‌سال پیش، یعنی در روز مراسم کلنگ‌زنی، وقتی اعتراضات مردمی را دیدند، ‏توضیح دادند: «این زمین ۵۶‌سال گذشته برای ساخت بیمارستان وقف شده و تمام ساکنان منطقه از این ‏موضوع اطلاع داشتند، همه مجوزهای ساخت بیمارستان گرفته شده و از نظر قانونی مشکلی وجود ندارد، ‏سازمان اوقاف وظیفه شرعی‌اش را انجام می‌دهد.» آنها پاسخی هم برای نگرانی اهالی محل از شلوغ شدن ‏منطقه داشتند: «برای توقف خودروها، پارکینگی در بیمارستان با ۵٠٠ خودرو در نظر گرفته شده است.» ‏
مسئولان سازمان اوقاف، این توضیح‌ها را دادند و پس از آن خبرگزاری فارس با انتشار سند وقفنامه  تخلف از شروطی که در وقف آمده را جایز ندانست. محمد مهدی ‏حاتمی، معاون اوقافی، حقوقی و امور مجلس سازمان اوقاف کشور هم همان موقع تأکید کرده بود که تغییر ‏کاربری زمین وقفی، در حوزه اختیارات ولی‌فقیه و حاکم جامعه اسلامی است. این درحالی است که به گفته ‏معافیان، یکی از سه نماینده اهالی   در وقفنامه، اشاره به کاردرمانی شده نه ساخت بیمارستان. هر‏چند که غلامرضا محمدزاده، مدیرکل اوقاف استان تهران به صراحت به «شهروند» می‌گوید که در وقفنامه ‏به صورت صریح اشاره به ساخت بیمارستان شده است. ‏

به هرحال بیمارستان ساخته می‌شود‏
حالا با گذشت نزدیک به سه‌سال و آغاز دوباره ساخت‌وساز بر روی همان زمین، غلامرضا محمدزاده، ‏مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان تهران در گفت‌وگو با «شهروند»، گفت: «به هر حال این بیمارستان ساخته می‌شود. مجوزهای آن هم گرفته شده است.» محمدزاده اطلاع ‏دقیقی از کارهای فنی این پروژه ندارد و این ‏توضیح‌ها را می‌دهد: «برای ساخت این بیمارستان سه گروه نقش دارند، یک گروه، وقف‌کننده‌ها هستند، ‏آنها این زمین را وقف کرده‌اند و یکسری املاکی را در اختیار قرار داده‌اند که با فروش آنها، هزینه ساخت ‏بیمارستان تأمین شود، گروه دوم، وزارت بهداشت و گروه سوم شهرداری است. اینها مجوز ساخت این ‏بیمارستان را داده‌اند. کاری که دارد انجام می‌شود قطعا غیرقانونی نیست و مجوزهایش هم گرفته شده، به هر ‏حال ساختمان‌سازی در روز روشن و در مقابل چشمان مردم انجام می‌شود، نمی‌تواند غیرقانونی و بدون ‏گرفتن مجوزها باشد.» او پیش از این گفته بود که قرار است دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هزینه‌های ‏ساخت این بیمارستان را از محل درآمد موقوفه و خیران تأمین کند و پس از احداث، تجهیز و اداره این ‏مجموعه برعهده این دانشگاه قرار گیرد‎.‎
بر اساس اعلام محمدزاده، کاربری زمین مشخص شده و پس از پایان کار، شهرداری استعلام می‌گیرد و پروانه ‏کار برای ساختمان صادر می‌کند. او تأکید می‌کند که جزییات ساخت بیمارستان، این‌که چند طبقه است و ‏قرار است برای چه بخش درمانی مورد استفاده قرار گیرد، موضوعاتی است که وزارت بهداشت از آن اطلاع ‏دارد و باید پاسخ دهد: «اداره اوقاف، تنها متصدی وقف است، نه متصدی امور شهری و شهرداری.»‏

از ٢٠ دی ٩۴ تا اول بهمن ٩٧ چه گذشت؟
نگهبان می‌گوید: «پروژه از شرکت قبلی گرفته شده و ٢٠ روزی می‌شود که به دست شرکتی به نام بهسازان ‏بلندپایه افتاده. آنها قرار است از این به بعد، کار ساخت بیمارستان را دست بگیرند.» همین حرف‌های نگهبان ‏پروژه نشان می‌دهد پیگیری اهالی محل، ‌نتیجه نداده و بر روی این زمین بیمارستان ساخته می‌شود. ‏نگهبان از جزییات پیگیری‌ها  بی‌خبر است، اما از کارگران چیزهایی‌ شنیده. اوایل بهمن است و کار ‏ساخت بیمارستان از چند روز پیش دوباره کلید خورده. ساخت بیمارستان سوانح سوختگی تا همین ٢٠ ‏روز پیش متوقف شده بود. نه کسی می‌رفت و نه کسی می‌آمد. حالا اما سر و صداهایی از گودال ۵‌هزار ‏متری می‌آید: «قرار است این‌جا یک بیمارستان ١٢طبقه ساخته شود .به گفته مهندس ‏مشاور پروژه، قرار است بیمارستان دوساله تمام شود. از گودال پیداست که کار گودبرداری خیلی وقت است ‏تمام شده. به گفته اهالی محل، گودبرداری همان ماه‌های اول انجام شد، به ‌هرحال برای انجام هر پروژه‌ای ‏لازم بود که این کار انجام شود. زن، مقابل خانه شماره هشت کوچه یاس ایستاده و انتظار تاکسی را می‌کشد. ‏‏١۵‌سال است که از طبقه دوم این ساختمان، زمین خالی را نگاه می‌کند: «ما مستاجریم، اما از وقتی به این ‏محله آمدیم، این زمین متروکه بود، وقتی هم ماجرای ساخت بیمارستان پیش آمد، اهالی اعتراض کردند.» او ‏از جزییات پیگیری ماجرای ساخت‌وساز، بی‌خبر است و می‌گوید: «این موضوع بیشتر مالکان را نگران کرده ‏تا آنها را که مستاجرند. اما وقتی در ماه‌های اول ساخت‌وساز، گودبرداری کرده‌اند، سروصدای زیادی بلند ‏شده، حتی باخبر شده که برخی از مالکان خانه‌شان را فروخته و رفته‌اند: «آن‌طور که ما ‏متوجه شدیم، ظاهرا پروژه به مشکل مالی خورده است.»‏

انتهای  بن‌بست «نیایش»‏
یک سمت کوچه بن‌بست، دیوار زمین درحال ساخت است و یک طرف دیگر، ساختمان‌هایی که به  نظر تازه ‏ساخت می‌آیند. منظره خانه‌ها، گودالی چند‌هزار متری   است.   اهالی محله، سه ‏نماینده دارند که آقای معافیان یکی از آنهاست. او پرونده‌ای دارد که در آن تمام اسناد و مدارک را نگه ‏داشته: «آقای طلایی آن زمان که از اعضای شورای شهر بود و در مراسم ٢٠ دی‌ سال ٩۴ شرکت داشت، از ‏ما خواسته بود تا نمایندگانی به آنها معرفی کنیم، از آن روز هم که ماجرای ساخت بیمارستان پیش آمد تا ‏الان، بیش از ١٠ جلسه برگزار شد و همه به این نتیجه رسیدند که انجام این پروژه با توجه به موقعیت ‏جغرافیایی آن، اشتباه است.» براساس آن‌چه نماینده اهالی معترض این محله می‌گوید، وزارت بهداشت مخالف ‏ساخت این بیمارستان به شکلی که برایش تعریف شده است، می‌‌باشد، حتی شهرداری هم   به ‏سازمان اوقاف پیشنهاد داده که زمین معوضی به آنها می‌دهد، یعنی بیمارستان را در محل دیگری بسازند.‏

واکنش وزارت بهداشت چه بود؟‏
‏در بیست‌وپنجم اسفند ‌سال ٩۴، مدیرکل دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی وزارت بهداشت، خطاب ‏به معاون توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی که تجهیز بیمارستان و تأیید پروژه‌ را ‏عهده‌دار شده بود، درباره ساخت بیمارستان ١٠٠ تختخوابی با ٣٢ تخت سوختگی نامه‌ای نوشت و خواستار ‏مناسب‌سازی محیط و کاهش تبعات منفی کاهش ساخت بیمارستان برای همسایه‌ها شد. مسئول مربوطه در ‏وزارت بهداشت، در این نامه که ۶ بند دارد، خواسته تا با توجه به قرارگرفتن زمین بیمارستان در دل بافت ‏مسکونی و گذر‌های کم‌عرض، بهتر است بیمارستان درظرفیت نهایتا ۵٠ تا ۶٠ تختخواب ساخته شود در این نامه نکات دیگری درباره ایجاد دسترسی آسان و  ایجاد مناسب‌ترین دسترسی برای اورژانس ‏بیمارستان دو بالا بردن ظرفیت پارکینگ بیمارستان هم  اعلام شده بود.
وزارت بهداشت همچنین در دستورالعملی جداگانه به نام دستورالعمل مرتبط با فضاهای بیمارستانی و درمانی ‏به ضوابطی که برای ساخت بیمارستان و مراکزدرمانی باید توجه شود، اشاره کرده است. در بخش‌هایی از این ‏دستورالعمل آمده که فاصله مرکزدرمانی با مدارس و فضاهای آموزشی باید حداقل ١٠٠متر باشد، ضلع اصلی ‏و ورودی بیمارستان در کنار بافت مسکونی نباشد، گذرهای دسترسی به آن در زمان حوادث و بلایا، مسدود ‏نشده و ترافیک روان داشته باشد. در انتخاب موقعیت بیمارستان توزیع عادلانه سطوح بیمارستانی در سطح ‏شهر لحاظ شود و تمرکز بیمارستان‌ها در نقاط خاص شهر نباشد و حریم سایر بیمارستان رعایت شود. ‏
اما به گفته معافیان، این بیمارستان ویژگی‌های اعلام‌شده را ندارد. دسترسی به معابر با توجه به باریک‌بودن ‏کوچه‌ها، بسیار سخت است، عرض خیابان یوسفیان، حدودا ١۶متر است. دورتا دور این پروژه مسکونی ‏است. از سوی دیگر، حریم مراکز آموزشی هم رعایت نشده، در فاصله حدودا ۵٠متری این زمین، دو مدرسه ‏ابتدایی قرار گرفته‌اند. همچنین در شعاع دوکیلومتری این منطقه، ١۶ مرکزدرمانی و بیمارستانی وجود دارد ‏که برخی از آنها مثل طوس و طرفه بیمارستان‌های بزرگی هستند، سر خیابان هم یک کلینیک بزرگ چشم‌‏پزشکی است که درحال حاضر به دلیل وجود آن، ترافیک سنگینی در منطقه درست شده است، درحالی‌ که ‏براساس ضابطه وزارت بهداشت، باید توزیع جغرافیایی مراکزدرمانی رعایت شود.‏

نمایندگان اهالی محل می‌دانند که درنهایت این‌جا بیمارستانی ساخته می‌شود اما برایشان ‏مهم است چه بیمارستانی و در چند طبقه.
حالا که روند ساخت‌وساز جدی شده، اهالی محل فیلمی از شرایط منطقه تهیه کرده‌اند ‏و قصد دارند آن را به اعضای شورای شهر بدهند: «به ما گفتند این پروژه متوقف شده تا مشکلات حل شود،  حتی گفتند که بیمارستان عمومی می‌شود با ‏گرایش سوختگی.  از سوی دیگر هم اعلام شد که تغییر کاربری توسط ‏کمیسیون ماده ۵ شورای‌عالی شهرسازی غیرقانونی است، چون کاربری این‌جا مسکونی بوده و حالا می‌‏خواهند تبدیل به بیمارستان کنند.» این درحالی است که همان موقع وزیر بهداشت اعلام کرده بود که ‏مجوزهای قانونی ساخت بیمارستان از کمیسیون ماده ۵ گرفته شده است. دی‌ماه ‌سال ٩۴ پس از حاشیه‌های ‏کلنگ‌زنی بیمارستان سوانح سوختگی، دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی، اطلاعیه‌ای صادر و در آن به ‏کمبود شدید تخت‌های سوختگی اشاره کرد: «به دو‌هزار تخت سوختگی در کشور نیاز داریم اما تنها ۶٠٠ ‏تخت داریم.»‏

اهالی مشکلی با ساخت بیمارستان ندارند
از وقتی ماجرای ساخت بیمارستان در این کوچه فرعی پیش آمد، تعدادی از مالکان، خانه‌شان را فروختند و ‏رفتند. آقای معافیان که ١٢‌سال است ساکن خانه‌اش در بن‌بست نیایش است، می‌گوید در ساختمان ١٠ ‏واحدی‌شان، ٧ مالک خانه‌شان را فروخته و رفته‌اند.  او می‌گوید: «در‏حال حاضر اهالی مشکلی با ساخت بیمارستان ندارند، اما باید شرایط و ضوابط را رعایت کنند، مثلا نباید تعداد ‏طبقات از ساختمان‌های مسکونی بالاتر باشد  و…»

وزارت بهداشت: بیمارستان ساخته می‌شود، اما نه صدوچند تختی

وزارت بهداشت اما توضیحات دیگری درباره ساخت بیمارستان می‌دهد. امیر ساکی، مدیرکل دفتر توسعه مدیریت منابع فیزیکی و امور عمرانی وزارت بهداشت به «شهروند» می‌گوید که قرار است در آن محل، بیمارستانی ساخته شود، اما نه بیمارستان صدوچندتختی؛ بیمارستان ۶۴ تختی خواهد بود. به گفته او بیمارستان‌ها اگر بالای ٢٠٠ تخت باشند، باید مجوز معاونت درمان وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی بخش مربوطه را داشته باشند، اما با توجه به این‌که این بیمارستان ۶۴ تختی است، تنها مجوز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی را نیاز دارد. ساکی می‌گوید بیمارستانی که قرار است در فرعی خیابان یوسفیان ساخته شود، بیمارستان کوچکی است، بر این اساس تاییدیه نقشه آن هم به عهده دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خواهد بود. او در پاسخ به این‌که آیا وقف‌کننده خودش می‌تواند کاربری دلخواهش را تعیین کند، می‌گوید: «نوع کاربری به نیت وقف‌کننده ربط دارد، افرادی هم هستند که او را راهنمایی می‌کنند که معمولا سازمان اوقاف این کار را انجام می‌دهد تا محل وقفی برای بهره‌وری مشکلی نداشته باشد، اما متاسفانه معمولا وقف‌نامه نوشته و بعد اعلام می‌شود، یعنی اول کارهای حقوقی وقف انجام و بعدا مطرح و پیگیری می‌شود. ما هم با توجه به قصد واقف می‌خواهیم تا استانداردها رعایت شود.» او ادامه می‌دهد: «در ارتباط با این بیمارستان هم ما ایرادهایی گرفتیم و اعلام کردیم که استانداردهایی رعایت شود، البته با جمع‌بندی وزارت بهداشت، شهرداری منطقه و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قرار شد به جای بیمارستان بزرگ، بیمارستان کوچکی ساخته شود. ما از سازمان اوقاف خواسته‌ایم مشکلات اهالی منطقه در نظر گرفته شود و حداقل مزاحمت را برای آنها داشته باشد.» به گفته این مسئول وزارت بهداشت، نظارت بعد از صدور مجوز کارفرما انجام و مجوز نهایی هم بر همین اساس صادر می‌شود. ساکی درباره این‌که قرار است این بیمارستان در چند طبقه و با چه تخصصی باشد؟ اظهار بی‌اطلاعی کرد.

زهرا جعفرزاده

برچسب ها :